Konferencja „Horyzonty Nauki: granty MSCA i inne krajowe oraz międzynarodowe programy wsparcia dla młodych badaczy”

Punkt Kontaktowy Polska Zachodnia MSCA4WP oraz NAWA-EURAXESS Wielkopolska zapraszają do udziału w konferencji „Horyzonty Nauki: granty MSCA i inne krajowe oraz międzynarodowe programy wsparcia dla młodych badaczy”, która odbędzie się 13 maja 2026 r. w auli Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.

Wydarzenie skierowane jest do doktorantów, młodych naukowców oraz wszystkich osób zainteresowanych rozwojem kariery badawczej i pozyskiwaniem środków na badania naukowe. Uczestnicy będą mogli zapoznać się z ofertą krajowych i międzynarodowych programów wspierających mobilność, rozwój naukowy oraz finansowanie projektów badawczych.

W programie konferencji znalazły się prezentacje poświęcone m.in.:

  • systemowi EURAXESS,
  • stypendiom Fulbright Poland,
  • programowi Działań „Maria Skłodowska-Curie” (Horyzont Europa),
  • grantom DAAD dla doktorantów i młodych naukowców,
  • ofercie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej,
  • możliwościach finansowania badań przez Narodowe Centrum Nauki,
  • programom NAWA dla młodych naukowców.

Ważnym punktem wydarzenia będzie również panel z laureatami grantów, którzy podzielą się swoimi doświadczeniami związanymi z aplikowaniem o finansowanie i realizacją projektów naukowych.

Termin: 13 maja 2026 r., godz. 9:00–15:30
Miejsce: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, al. Niepodległości 10, aula, II piętro

Pełen program wydarzenia:

8:30 – 9:00 | Rejestracja

9:00 – 9:10 | Powitanie

9:10 – 9.50 | System EURAXESS w Polsce i Wielkopolsce – możliwości dla doktorantów i naukowców
dr Agata Maćków-Wojciechowska, Kierownik, Dział Współpracy z Zagranicą, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

9.50 – 10.30 | Knowledge in motion – odkryj stypendia Fulbright Poland
dr Julia Stachura, Wydział Nauk o Sztuce, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza

10.30 – 11.10 | Exzellenz Verbindet – be part of a worldwide network – stypendia Fundacji Aleksandra von Humboldta

prof. dr hab. Aldona Sopata, Kierownik Zakładu Badań nad Wielojęzycznością w Instytucie Lingwistyki Stosowanej Wydziału Neofilologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza

11.10 – 11.50 | Możliwości rozwoju kariery badawczej poprzez program Działania „Maria Skłodowska-Curie” (Horyzont Europa)
dr Aleksandra Górecka, Filip Boratyn, Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Działań „Maria Skłodowska-Curie”, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

11:50 – 12:10 | PRZERWA KAWOWA (20 minut)

12.10 – 12.50 | Granty DAAD dla doktorantów i młodych naukowców – finansowanie badań i wyjazdów naukowych do Niemiec
Paulina Szmurło, Koordynatorka Programów Stypendialnych i Marketingu, Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej (DAAD) – Przedstawicielstwo w Warszawie

12:50 – 13:30 | START FNP – 30 lat doświadczenia we wspieraniu najlepszych
dr Aleksandra Czerniawska, Koordynatorka Programu, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej

13:30 – 14:10 | Jak zdobyć finansowanie badań naukowych – oferta Narodowego Centrum Nauki
dr Katarzyna Bester-Ostrowska, Koordynatorka Dyscyplin w dziale Nauk Humanistycznych, Społecznych i o Sztuce, Narodowe Centrum Nauki

14:10 – 14:50 | Panel z laureatami grantów (FNP, NAWA, DAAD, Fulbright, MSCA, NCN)
prof. UEP dr hab. Beata Woźniak-Jęchorek, prof. UEP dr hab. Agnieszka Poczta-Wajda, dr Łukasz Kryszak, Maria Kubala

14:50 – 15:30 | NAWA dla młodych naukowców
Agnieszka Kawka, Główny Specjalista, Biuro Programów dla Naukowców, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

15:30 – 15:40 | Zakończenie

Rejestracja

https://rejestracje.ppnt.poznan.pl/formularz/750-horyzonty-nauki-granty-msca-i-inne-krajowe-oraz-miedzynarodowe-programy-wsparcia-dla-mlodych-badaczy

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny.
Projekt finansowany z Funduszy Europejskich z programu FERS.

RAISE Doctoral Networks for AI in Science. Pilotażowy projekt szansą na pogłębione badania nad AI

 

W listopadzie 2025 roku, Komisja Europejska, podczas szczytu w Kopenhadze „AI in Science Summit” zainicjowała pilotażowe działanie pod nazwą RAISE – Resource for AI Science in Europe. Opiera się ono na idei utworzenia nowego wirtualnego instytutu, łączącego kluczowe zasoby związane ze sztuczną inteligencją: moc obliczeniową, dane, doskonałość i kompetencje, finansowanie badań – w celu wspierania zarówno rozwoju zaawansowanej sztucznej inteligencji jak i przełomowych odkryć naukowych w całej Europie wspomaganych przez AI.

Idea ta została dookreślona w załączniku nr 14 do Programu Pracy Horyzont Europa na lata 2026-2027 w ramach tzw. Horizontal Activities. Na stronach przedmiotowego dokumentu odnajdziemy szereg działań opatrzonych skrótem „RAISE-pilot”, takich jak:

Na realizację wyżej wspomnianych działań Komisja Europejska przeznaczyła łącznie 100 mln EUR, które zostaną sfinansowane ze środków dostępnych w ramach klastrów 4 i 6 II Filaru programu Horyzontu Europa.

Oczekuje się, że działania te doprowadzą do powstania powiązanych ze sobą sieci, ukierunkowanych na rozwiązywanie kluczowych wyzwań w danej dziedzinie, wykraczających poza zakres pojedynczych projektów. Przyczynią się one również do budowy społeczności naukowej RAISE, która będzie miała wpływ na kształtowanie nowoczesnej nauki. Łącznie inicjatywy te stanowią skoordynowany wysiłek na rzecz włączenia sztucznej inteligencji do głównego nurtu badań naukowych w Europie oraz utorowania drogi dla RAISE.

Z punktu widzenia Działań „Maria Skłodowska-Curie” istotnym jest zapoznanie się z ideą proponowanego ww. pilotażem utworzenia Sieci Doktorskich, których celem będzie kształcenie nowego pokolenia naukowców w zakresie metod badawczych opartych na AI we wszystkich dyscyplinach naukowych.

Aby ubiegać się o udział w konkursie RAISE Doctoral Networks, wnioskodawca musi złożyć wniosek do sieci doktorskich w ramach działań Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA) Doctoral Networks 2026. Na etapie składania wniosku możliwe będzie zadeklarowanie zainteresowania udziałem w RAISE Doctoral Networks poprzez odznaczenie odpowiedniego pola wyboru. Podobny mechanizm stosowany jest m.in. w konkursach ERA Fellowships. Różnica polega jednak na tym, iż w przypadku chęci zakwalifikowania projektu do RAISE Doctoral Networks, wnioskodawcy już na etapie przygotowywania projektu powinni wykazać zgodność proponowanych działań z zakresem tematycznym inicjatywy.

Po zakończeniu procedury oceny MSCA zostanie utworzona między-panelowa lista projektów RAISE kwalifikujących się do finansowania, obejmująca najwyżej ocenione wnioski z listy rezerwowej. Lista ta zostanie uszeregowana zgodnie z wynikami oceny MSCA i obejmie projekty o łącznym wnioskowanym budżecie możliwie najbardziej zbliżonym do trzykrotności dostępnych środków.

Eksperci ocenią, w jakim stopniu projekty znajdujące się na tej liście odpowiadają tematyce RAISE. Ostateczny ranking projektów zostanie ustalony z uwzględnieniem zarówno wyniku oceny MSCA, jak i oceny ich zgodności z tematyką RAISE.

Należy podkreślić, iż zakres konkursu RAISE Doctoral Networks ogranicza się do sztucznej inteligencji w nauce. Doktoranci w ramach przedmiotowego konkursu powinni rozwijać lub znacząco uczestniczyć w rozwoju innowacyjnych systemów, modeli, narzędzi lub metodologii sztucznej inteligencji w dziedzinie nauki. Powstałe rozwiązania powinny znacząco i innowacyjnie wpływać na sposób analizy informacji naukowej oraz umożliwiać wkład badawczy, który poszerza stan wiedzy w dziedzinie badan doktoranckich. Składane w ramach naboru wnioski mają na celu osiągnięcie wyników badawczych w dziedzinie badań doktoranckich poprzez:

  • zastosowanie innowacyjnych technik sztucznej inteligencji, wykraczających poza wąskie podejście skoncentrowane na rozwoju sztucznej inteligencji w informatyce (np. publikacje wyłącznie w obszarach związanych z AI w dziedzinie informatyki), lub
  • wykorzystanie istniejących systemów, metodologii lub uniwersalnych narzędzi obliczeniowych AI do przetwarzania danych/analizy statystycznej w sposób instrumentalny.

Budżet przeznaczony na działanie RAISE Doctoral Networks, stanowiący dodatkowe finansowanie względem standardowych Doctoral Networks MSCA, wyniesie 30 mln EUR.

Nabór do przedmiotowego konkursu rozpoczyna się 28 maja 2026 r., niemniej już dziś warto rozpocząć przygotowania do opracowania konkurencyjnego projektu. Serdecznie zachęcamy do udziału w indywidualnych konsultacjach w celu zapoznania się z szczegółowymi warunkami konkursu.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #NAWA #NAWAMSCA #RAISE #RAISEproject #MSCA #DoctoralNetworks #MSCADN

EU TalentOn 2026: Międzynarodowy maraton kreatywności młodych naukowców

Przed nami kolejna edycja EU TalentOn – wyjątkowego wydarzenia zainicjowanego przez Komisję Europejską, które łączy naukę, innowacyjność i pasję młodych badaczy w poszukiwaniu rozwiązań dla najważniejszych problemów współczesnego świata. Po ogromnym sukcesie edycji w Katowicach w 2024 roku, areną trzeciego spotkania najzdolniejszych talentów z całej Europy stanie się w 2026 roku francuski Brest.

Nauka w służbie przyszłości

EU TalentOn to znacznie więcej niż tradycyjny konkurs. To intensywny maraton kreatywności, skierowany do osób na wczesnym etapie kariery naukowej: studentów, doktorantów oraz młodych naukowców (w tym osób na stażach podoktorskich) w wieku od 21 do 35 lat. Organizatorzy zapraszają przedstawicieli wszystkich dyscyplin naukowych – od nauk ścisłych i przyrodniczych, po humanistyczne i społeczne – wierząc, że najbardziej przełomowe pomysły rodzą się na styku różnych dziedzin.

Sercem wydarzenia jest pięć priorytetowych Misji Unii Europejskiej realizowanych w ramach programu Horyzont Europa. Uczestnicy, podzieleni na interdyscyplinarne zespoły, zmierzą się z wyzwaniami w tzw. Arenach Misji, obejmujących adaptację do zmian klimatu, profilaktykę nowotworową, ochronę zasobów wodnych i oceanicznych, rozwój inteligentnych miast oraz dbałość o zdrowe gleby.

Droga do finału i atrakcyjne nagrody

Proces wyłonienia finalistów jest wieloetapowy i opiera się na rygorystycznej ocenie administracyjnej, koleżeńskiej (peer evaluation) oraz eksperckiej. Na podstawie najwyższych ocen wyłonionych zostanie maksymalnie 125 uczestników, którzy zostaną podzieleni na 4- lub 5- osobowe zespoły i będą rywalizować podczas finału w Breście.

Na najlepsze projekty czeka imponująca pula nagród o łącznej wartości 80 000 euro. Laureaci Nagrody Głównej mogą liczyć na 12 000 euro, natomiast zwycięzcy poszczególnych Aren Misji otrzymają po 8 000 euro. Przewidziano również nagrody za drugie miejsca oraz specjalne wyróżnienie jury. Co istotne, nagrody dzielone są sprawiedliwie między wszystkich członków zwycięskiego zespołu.

Finał w Breście

Finał, zaplanowany na 7-11 września 2026 roku, będzie dla uczestników czasem intensywnego rozwoju. Organizatorzy kładą duży nacisk na samodzielną pracę grupową w specjalnie przygotowanej przestrzeni open space, ale program przewiduje również liczne wykłady, warsztaty oraz wydarzenia integracyjne. To doskonała okazja do nawiązania międzynarodowych kontaktów i dopracowania naukowych koncepcji pod okiem ekspertów.

Dla wybranych finalistów udział w wydarzeniu jest całkowicie bezpłatny – organizatorzy w pełni pokrywają koszty transportu, zakwaterowania oraz wyżywienia na miejscu.

Najważniejsze terminy:

9 marca – 30 kwietnia 2026 r.: Otwarty nabór wniosków.

Maj – czerwiec 2026 r.: Proces oceny i wybór uczestników.

Lipiec 2026 r.: Formowanie zespołów i pierwsze spotkania online.

7-11 września 2026 r.: Finał konkursu w Breście

Więcej informacji o inicjatywie oraz link do rejestracji można znaleźć na oficjalnej stronie projektu EU TalentOn – link

ERA Fellowships 2026 – „druga szansa” na postdoka w kraju Widening

ERA Fellowships to instrument w komponencie WIDERA programu Horyzont Europa, który bazuje na konkursie Marie Skłodowska-Curie Actions Postdoctoral Fellowships 2026 i jest skierowany do instytucji goszczących z tzw. krajów Widening. Kluczowa idea jest prosta: jeżeli złożysz bardzo dobry wniosek MSCA PF z hostem w kraju Widening, ale nie zmieścisz się w budżecie głównego konkursu, możesz zostać automatycznie uwzględniony w ścieżce ERA Fellowships (z opcją „opt-out”, czyli rezygnacji na etapie składania).

Kto aplikuje?

Wniosek przygotowuje się w duecie: naukowiec oraz podmiot prawny (host) z sektora akademickiego lub pozaakademickiego, z siedzibą w kraju Widening.

Gdzie realizacja?

Stypendium musi odbywać się w kraju Widening i jest otwarte dla naukowców dowolnej narodowości, zarówno przyjeżdżających do UE „z zewnątrz”, jak i przemieszczających się wewnątrz UE do kraju Widening.

Kraje Widening to państwa o relatywnie niższych wskaźnikach udziału/efektywności w programach ramowych. W materiałach European Research Executive Agency wskazuje się 15 państw UE oraz grupę krajów stowarzyszonych i regionów najbardziej oddalonych: Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Estonia, Grecja, Węgry, Łotwa, Litwa, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, terytoria zamorskie oraz kraje stowarzyszone: Albania, Armenia, Bośnia i Hercegowina, Wyspy Owcze, Gruzja, Kosowo, Mołdawia, Czarnogóra, Maroko, Północna Macedonia, Serbia, Tunezja, Turcja, Ukraina. Zawsze jednak trzeba sprawdzać aktualną listę krajów kwalifikujących się dla ERA Fellowships przy danym naborze w dokumentacji konkursu i na stronach naboru.

Jak działa powiązanie z MSCA PF 2026?

Aby ubiegać się o udział w konkursie ERA Fellowships, wnioskodawcy muszą złożyć wniosek w ramach konkursu Marie Skłodowska-Curie actions (MSCA) Postdoctoral Fellowships 2026. Wniosek ten zostanie automatycznie przekazany do konkursu ERA Fellowships, jeśli nie zajmie wystarczająco wysokiego miejsca w rankingu MSCA, aby otrzymać finansowanie. Ta uproszczona procedura składania wniosków stanowi dodatkową szansę na finansowanie dla osób przenoszących się do krajów objętych programem Widening, przy czym istnieje możliwość rezygnacji (opt-out) z tej opcji na etapie składania wniosku.

Najważniejsze elementy ERA Fellowships

  • Oddelegowania (secondments)

Możesz zaplanować oddelegowanie w dowolnym kraju na świecie w trakcie stypendium. Może to być jeden ciągły okres lub kilka krótszych wyjazdów, ale łącznie nie więcej niż 1/3 standardowego czasu trwania stypendium; zawsze z uzasadnieniem wartości dodanej dla projektu.

  • Staż w sektorze pozaakademickim (placement)

Możliwy jest dodatkowy okres do 6 miesięcy na końcu projektu, w organizacji pozaakademickiej z siedzibą w państwie członkowskim UE lub kraju stowarzyszonym z HE. Ten element musi być integralną częścią wniosku i podlega ocenie.

  • Szkolenia: transferowalność, innowacje i Open Science

Program mocno akcentuje szkolenia z umiejętności transferowalnych, innowacyjności i przedsiębiorczości (np. komercjalizacja, IPR, komunikacja), a także rzetelność naukową i praktyki Otwartej Nauki (open access, dane FAIR, zaangażowanie społeczne).

  • Career Development Plan

Na początku projektu promotor i stypendysta tworzą Plan Rozwoju Kariery jako deliverable. Poza celami badawczymi obejmuje on m.in. potrzeby szkoleniowe, plany publikacyjne, aktywności konferencyjne, dydaktykę i działania „opening science to citizens”.

Oczekiwane efekty

W dokumentach konkursowych oczekuje się rezultatów na trzech poziomach:

1) Dla stypendystów (ERA Fellows)

  • wzrost kompetencji badawczych i transferowalnych, za czym idzie lepsza zatrudnialność w sektorze akademickim i poza nim
  • nowe podejścia do pracy B+I dzięki doświadczeniu międzynarodowemu/międzysektorowemu/interdyscyplinarnemu
  • silniejsze kompetencje networkingowe i komunikacyjne (także z otoczeniem społecznym)

2) Dla organizacji z krajów Widening

  • większa zgodność warunków pracy z zasadami Europejskiej Karty Naukowca
  • lepsza jakość i trwałość szkoleń
  • wzrost widoczności i reputacji międzynarodowej
  • wzmocnienie potencjału B+I i transferu wiedzy

3) Dla krajów Widening jako systemu

  • przyciąganie większej liczby doktorów/postdoków poprzez konkurencyjne granty i atrakcyjne warunki zatrudnienia

Edycja 2026

Dla edycji 2026 ERA Fellowships (topic HORIZON-WIDERA-2026-05-WIDENING-01) European Research Executive Agency podaje daty:

  • otwarcie 9 kwietnia 2026
  • termin zamknięcia 9 września 2026 (zsynchronizowany z MSCA PF).

Budżet dla naboru ERA Fellowships 2026 jest wskazywany jako 8 mln euro (przewiduje się, że zostanie sfinansowanych około 50 projektów).

Edycja 2027

Dla edycji 2027 ERA Fellowships (topic HORIZON-WIDERA-2027-03-WIDENING-01) European Research Executive Agency podaje daty:

  • otwarcie 7 kwietnia 2026
  • termin zamknięcia 8 września 2026 (zsynchronizowany z MSCA PF).

Budżet dla naboru ERA Fellowships 2027 jest wskazywany jako 8 mln euro (przewiduje się, że zostanie sfinansowanych około 50 projektów).

Ocena wniosków

Stypendia ERA Fellowships będą realizowane przy zastosowaniu kryteriów przyznawania punktacji i progów punktowych właściwych dla działań Marie Skłodowska-Curie Actions. Lista rankingowa dla konkursu ERA Fellowships będzie oparta na ocenach i procedurze ewaluacyjnej konkursu MSCA Postdoctoral Fellowships 2026, a wnioski zachowają punktację oraz komentarze zawarte w Raporcie z Oceny (ESR) tego konkursu. Wnioski składane w ramach ERA Fellowships muszą spełniać wszystkie wymogi dopuszczalności i kwalifikowalności konkursu MSCA Postdoctoral Fellowships 2026 oraz przekroczyć wszystkie wymagane w nim progi punktowe.

Linki

Link do stronu konkursu na portalu F&T – link

Link do Programu Pracy dla Widening – link

RESEARCHCOMP

W świecie nauki coraz częściej liczy się nie tylko wąska specjalizacja, ale też zestaw kompetencji „przenośnych”, które pozwalają sprawnie prowadzić badania, współpracować w zespołach, zarządzać projektami, komunikować wyniki i budować karierę także poza akademią. Właśnie na tę potrzebę odpowiada ResearchComp – europejskie ramy kompetencji dla badaczy, które porządkują i nazywają kluczowe umiejętności przekrojowe oraz pomagają świadomie je rozwijać.

Czym jest ResearchComp?

ResearchComp to narzędzie, które pomaga:

  • badaczom oceniać i rozwijać własne kompetencje przekrojowe,
  • instytucjom szkolnictwa wyższego i dostawcom szkoleń dostosowywać ofertę do potrzeb badaczy,
  • pracodawcom lepiej rozumieć szeroki zestaw kompetencji, jakie posiadają badacze.

Wspierając rozwój kompetencji przekrojowych badaczy, narzędzie sprzyja karierom międzysektorowym.

Narzędzie zostało opracowane przez Komisję Europejską w ścisłej konsultacji z odpowiednimi interesariuszami, realizując założenia nowej Europejskiej Przestrzeni Badawczej oraz Agendy na rzecz Umiejętności, a także wnosząc wkład w Europejski Rok Umiejętności.

ResearchComp jest również pierwszym ramowym opisem kompetencji zgodnym z europejską klasyfikacją Europejskich Umiejętności, Kompetencji, Kwalifikacji i Zawodów (ESCO), ponieważ został opracowany na podstawie taksonomii kompetencji przekrojowych dla badaczy, uwzględnionej w wersji klasyfikacji z 2022 r.

Badacze są fundamentalnym zasobem dla badań i innowacji oraz dla całego społeczeństwa. Ważne jest, aby byli wyposażeni w umiejętności transferowalne niezbędne do efektywnej i udanej kariery we wszystkich istotnych sektorach, w tym w akademii, przemyśle, administracji publicznej oraz sektorze non-profit.

Kto może skorzystać z ResearchComp?

ResearchComp ustanawia wspólny język i wspólne rozumienie kompetencji przekrojowych badaczy i może być stosowany dobrowolnie przez różne grupy interesariuszy:

  • badacze mogą identyfikować kompetencje sprzyjające mobilnym, „przenośnym” karierom w kluczowych sektorach społeczno-gospodarczych; mogą też ocenić, które kompetencje już opanowali i na jakim poziomie, a które wymagają dodatkowego wysiłku – co przynosi wyraźne korzyści dla kariery i zatrudnialności
  • uniwersytety, organizacje badawcze i prowadzący szkolenia mogą rozwijać lub dostosowywać ofertę szkoleniową, aby wyposażyć badaczy we właściwe kompetencje przekrojowe od początku lub poprzez ukierunkowane możliwości szkoleniowe, z perspektywą uczenia się przez całe życie
  • pracodawcy zyskują świadomość kompetencji, jakie badacze mogą zaoferować, co ułatwia poszukiwanie wysoko wykwalifikowanych talentów
  • decydenci (policy makers) mogą lepiej monitorować kompetencje badaczy oraz opracowywać ukierunkowane polityki wspierające badaczy mobilnych międzysektorowo

ResearchComp (Self‑Assessment Tool)

Badacze i zainteresowani interesariusze mogą też łatwo i skutecznie oceniać swoje kompetencje badawcze, mocne strony i obszary do poprawy oraz identyfikować luki kompetencyjne dzięki narzędziu samooceny ResearchComp (Self-Assessment Tool). To nowe narzędzie cyfrowe opiera się na 39 kompetencjach ResearchComp i umożliwia użytkownikom określenie poziomu biegłości w każdej z 7 dziedzin kompetencji poprzez internetowy kwestionariusz wielokrotnego wyboru.

Jak zbudowany jest ResearchComp?

ResearchComp ma 3 główne wymiary:

  • 7 obszarów kompetencji (zdolności poznawcze, prowadzenie badań, zarządzanie badaniami, zarządzanie narzędziami badawczymi, wywieranie wpływu, współpraca z innymi, zarządzanie sobą),
  • 39 kompetencji,
  • 389 efektów uczenia się wzdłuż 4 poziomów biegłości (podstawowy, średniozaawansowany, zaawansowany, ekspercki).

Każda kompetencja jest opisana deskryptorem, a następnie rozwinięta o efekty uczenia się dla każdego poziomu biegłości.

Nie zakłada się, że badacze muszą osiągnąć najwyższy poziom biegłości we wszystkich 39 kompetencjach ani że mają mieć taki sam poziom we wszystkich kompetencjach. Jednak badacze powinni rozwijać kompetencje we wszystkich 7 obszarach.

Przechodzenie na wyższe poziomy w różnych kompetencjach może wynikać z udziału w dedykowanych kursach szkoleniowych, szkolenia w miejscu pracy, uczenia się rówieśniczego, coachingu oraz mentoringu.

Reakcja, która działa: powiązania MSCA z programem WIDERA

Ogromną zaletą programu Horyzont Europa jest sposób, w jaki jego poszczególne komponenty przenikają się wzajemnie. Dla przykładu „ślady” Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA), można odnaleźć nie tylko w Filarze I programu – Doskonała nauka, ale również w części przekrojowej Poszerzanie uczestnictwa i wzmacnianie Europejskiej Przestrzeni Badawczej (WIDERA). Powiązanie to, mimo że zapisane w programie, pozostaje relatywnie mało eksponowane, a oferuje dodatkowe możliwości finansowania projektów MSCA w krajach widening.

Działania te są wprowadzane poprzez strukturalne reformy polityk na poziomie krajowym i regionalnym, ukierunkowane m.in. na zwiększenie atrakcyjności kariery naukowej, umiędzynarodowienie, skuteczność zarządzania i ładu instytucji badawczo-innowacyjnych oraz lepsze dopasowanie działań do inicjatyw UE.

Służy on zapobieganiu pogłębiania nierówności pomiędzy krajami wiodącymi pod względem wyników w obszarze badań i innowacji, a państwami mniej zaawansowanymi w tym zakresie.

Do wspomnianych Państw o mniejszym doświadczeniu, określanych roboczo jako państwa wideningowe, zalicza się: Bułgarię, Chorwację, Cypr, Czechy, Estonię, Grecję, Węgry, Łotwę, Litwę, Maltę, Polskę, Portugalię, Rumunię, Słowację, Słowenię, a także wszystkie kraje stowarzyszone
o porównywalnych charakterystykach pod względem wyników w obszarze B+I (Albanię, Armenię, Bośnię i Hercegowinę, Wyspy Owcze, Gruzje, Kosowo, Mołdawię, Czarnogórę, Macedonię Północną, Serbię, Tunezję, Turcję, Ukrainę, Maroko i Egipt), jak również regiony najbardziej oddalone (zgodnie z art. 349 TFUE).

W jaki zatem sposób MSCA łączy się z WIDERA?

Śledząc zapisy najnowszego Programu Pracy na lata 2026-2027, odnajdziemy dwa konkursy, w których więź pomiędzy MSCA i WIDERA jest wyraźnie zarysowana.

Pierwszy z nich, nosi nazwę HORIZON-WIDERA-2026-05-WIDENING-01:ERA Fellowships (dalej ERA Fellowships) – oraz odpowiednio na rok kolejny HORIZON-WIDERA-2027-03-WIDENING:ERA Fellowships.

Tego typu konkurs jest dodatkową „trampoliną” do sukcesu dla reprezentacji państw goszczących, zlokalizowanych w krajach wideningowych.

Uzyskanie Stypendium ERA (ERA Fellowships) jest możliwe po uprzednim złożeniu wniosku do konkursu MSCA Postdoctoral Fellowships 2026 (lub 2027). Wniosek ten zostanie automatycznie ponownie przesłany w ramach naboru ERA Fellowships w sytuacji, gdy dana propozycja nie osiągnie odpowiedniego miejsca w rankingu umożliwiającym finansowanie.

Uproszczona procedura składania wniosków w ramach naboru ERA Fellowships oferuje wnioskodawcom zlokalizowanym w krajach wideningowych dodatkowe możliwości finansowania. Warto zaznaczyć, że w razie potrzeby istnieje możliwość rezygnacji z udziału w konkursie na etapie składania wniosku.

ERA Fellowships są realizowane z zastosowaniem kryteriów przyznawania punktacji i progów obowiązujących w ramach działania MSCA. Kolejność rankingowa w konkursie ERA Fellowships jest oparta na wynikach i procedurze oceny dla MSCA Postdoctoral Fellowships (odpowiednio 2026 i 2027), a złożone wnioski zachowują również punkty i komentarze zawarte w Raportach Podsumowujących Oceny (ESR) tego konkursu.

Wniosek składany w ramach ERA Fellowships musi spełniać wszystkie warunki dopuszczalności i kwalifikowalności określone dla MSCA Postdoctoral Fellowships i przekroczyć wszystkie wymagane progi w tym konkursie. Więcej na temat szczegółowych obostrzeń danego konkursu MSCA można przeczytać m.in. w naszym poprzednim artykule.

Przewidywany budżet dla ERA Fellowships to każdorazowo 8 mln EUR. Szczegółowe informacje na temat naboru, w tym m.in. jego termin, oczekiwane rezultaty czy zakres działania, można znaleźć na stronie EU Funding & Tenders Portal.

Drugi z wspomnianych konkursów, choć nie jest bezpośrednio połączony z działaniem MSCA, nosi pewne znamiona, mogące budzić skojarzenia z dobrze znaną European Researcher’s Night and the Reaserchers at School initiative.

Chodzi mianowicie o HORIZON-WIDERA-2026-06-ERA-07: Pillar III: Science comes to town 2028. Oba wspomniane konkursy są komplementarne i skierowane do podobnych grup odbiorców, w szczególności społeczności lokalnych oraz osób dotychczas mniej zaangażowanych w kontakt z nauką.

Konkurs został zaplanowany jako projekt typu CSA – Coordination and Support Actions. Tego rodzaju projekty polegają na prowadzeniu działań koordynacyjnych i wspierających, z wyłączeniem działalności w zakresie badań naukowych i innowacji. Dofinansowanie przewidywane jest w 100%, rozliczenie następuje na podstawie kwalifikowanych kosztów rzeczywistych. Przewidywany czas trwania projektu wynosi od 24 do 30 miesięcy. Budżet konkursu opiewa na 6 mln EUR.

Temat zakłada wsparcie niewielkiej grupy miast w realizacji wspólnego programu „Science comes to town 2028”, opartego na spójnej koncepcji i silnej marce. Program ma przybliżać naukę mieszkańcom poprzez angażujące, inkluzywne i partycypacyjne działania, realizowane we współpracy z szerokim gronem interesariuszy. Przewidziane są różnorodne wydarzenia prezentujące najnowsze osiągnięcia badań i innowacji oraz ich wpływ na społeczeństwo, ze szczególnym uwzględnieniem nauki obywatelskiej, równości płci oraz udziału różnych grup wiekowych i społecznych na poziomie lokalnym, regionalnym i europejskim. W ramach konkursu przewiduje się organizację dwóch interesujących komponentów:

  • EUCYS – (konkurs Unii Europejskiej dla młodych naukowców) – konkursu naukowego, w którym przyznawane są nagrody i wyróżnienia dla osób w wieku 14–20 lat, będących laureatami pierwszych miejsc w krajowych konkursach naukowych na szkolne projekty naukowe;
  • EU TalentOn – (konkurs Unii Europejskiej dla młodych naukowców) – konkursu naukowego, w ramach którego przyznawane są nagrody i wyróżnienia. Inicjatywa gromadzi co najmniej 100 początkujących naukowców w wieku 21–25 lat, pracujących nad naukowymi rozwiązaniami wyzwań społecznych.

Wnioskodawcy konkursu „Science comes to town 2028” są zachęcani do synergii z European Researcher’s Night and the Reaserchers at School initiative. Obydwa działania umożliwiają pogłębienie i uatrakcyjnienie przekazu wspierania nauki obywatelskiej, promowania edukacji i różnorodnych form zaangażowania społeczeństwa w naukę. Połączenie doświadczeń i  rezultatów projektów realizowanych w ramach MSCA Researchers’ Night z działaniami finansowanymi z WIDERA może przynieść wymierne korzyści dla obu stron: wzmocnić długofalowy wpływ działań popularyzujących naukę, poszerzyć zasięg inicjatyw oraz zwiększyć trwałość współpracy z lokalnymi interesariuszami. Warto zatem pochylić się nad danym konkursem, w szczególności, że nabór już trwa! Rozpoczął się 10 grudnia 2025 r. i potrwa do 12 marca 2026 r. Więcej informacji na temat jego zakresu oraz oczekiwanych rezultatów, można odnaleźć na stronie EU Funding & Tenders Portal.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #NAWA #NAWAMSCA

MSCA COFUND 2026 (Co-funding of regional, national and international programme): zapowiadany nabór wystartował – znamy terminy i budżet

Zapowiadany w listopadzie nabór MSCA COFUND 2026 już się rozpoczął. Od 16 grudnia 2025 r. instytucje z krajów UE oraz państw stowarzyszonych z programem Horyzont Europa mogą składać wnioski konkursowe. Opublikowany Program Pracy przyniósł długo wyczekiwane konkrety: szczegółowe zasady finansowania, minimalne stawki dla badaczy oraz ostateczny termin naboru.

Dla przypomnienia, MSCA COFUND wspiera instytucje realizujące programy doktorskie
i podoktorskie, umożliwiając współfinansowanie wysokiej jakości szkoleń badawczych, rozwój kompetencji naukowych i transferowalnych oraz mobilność międzynarodową, międzysektorową badaczy. Program wzmacnia potencjał badawczo-innowacyjny organizacji oraz ich międzynarodową rozpoznawalność. Nabór ten jest jednocześnie ostatnim konkursem w formule obejmującej równolegle programy dla doktorantów i postdoktorów.

Termin naboru

Nabór wniosków trwa od 16 grudnia 2025 r. do 8 kwietnia 2026 r. (godz. 17:00).

Finansowanie badaczy – stawki COFUND

COFUND allowance może obejmować:

  • wynagrodzenie badaczy,
  • koszty mobilności oraz jeśli dotyczy, koszty rodzinne,
  • koszty badań,
  • koszty szkoleń i networkingu,
  • koszty zarządzania projektem,
  • koszty transferu wiedzy,
  • koszty pośrednie.

Minimalne miesięczne stawki brutto (umowa o pracę lub równoważny kontrakt z pełnym ubezpieczeniem społecznym) wynoszą:

  • dla doktorantów: 3 500 €,
  • dla postdoktorów: 4 980 €.

Program przewiduje również dodatkowe świadczenia:

  • long-term leave allowance (jeśli dotyczy) – na pokrycie kosztów związanych z długotrwałą nieobecnością badacza (np. urlop macierzyński, rodzicielski lub chorobowy),
  • special needs allowance (jeśli dotyczy) – dla badaczy z udokumentowanymi niepełnosprawnościami, m.in. na adaptację miejsca pracy lub pokrycie dodatkowych kosztów podróży.

Zasady zatrudnienia i realizacji programu

  • Maksymalna wysokość dofinansowania UE wynosi 10 mln euro na beneficjenta w jednym konkursie.
  • Preferowane jest zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy; dopuszczalne jest minimum 50% etatu.
  • Projekty muszą przewidywać zatrudnienie co najmniej trzech badaczy.
  • Rekrutowani badacze muszą spełniać zasadę mobilności (nie więcej niż 12 miesięcy w kraju instytucji goszczącej w ciągu ostatnich 36 miesięcy).

Czas trwania i ocena wniosków

  • Maksymalny czas realizacji projektu: 60 miesięcy,
  • Minimalny okres finansowania pojedynczego badacza: 3 miesiące.

Wnioski oceniane są według trzech kryteriów: Excellence, Impact oraz Quality and efficiency of the implementation. Każde z kryteriów oceniane jest w skali 0–5 punktów, przy czym minimalny próg wynosi 3 punkty dla każdego z nich. Do finansowania mogą zostać rekomendowane wyłącznie projekty, które uzyskają co najmniej 70% maksymalnej liczby punktów, w ramach dostępnego budżetu konkursu.

Konsultacje MSCA COFUND 2026

Zespół MSCA4WP udziela informacji dotyczących zasad konkursu MSCA COFUND 2026 oraz wspiera instytucje zainteresowane przygotowaniem programów doktorskich i podoktorskich.

Jak rozwinąć karierę dzięki grantom indywidualnym Postdoctoral Fellowships?

Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA) Postdoctoral Fellowships (PF) to program Horyzontu Europa (HE), dzięki któremu naukowcy mogą rozwijać swoją karierę w najlepszych ośrodkach w Europie lub poza nią, realizując innowacyjne badania.

Wniosek o grant składany jest wspólnie przez naukowca i instytucję goszczącą, czyli beneficjenta, którą może być jednostka z sektora akademickiego lub pozaakademickiego. Pozyskane z grantu środki mają służyć dofinansowaniu działań badawczo-szkoleniowych, rozwojowi indywidualnej kariery oraz promocji doskonałości w procesach naukowych.

To, co wyróżnia granty MSCA Postdoctoral Fellowships spośród innych europejskich programów, to nacisk na mobilność międzynarodową oraz międzysektorową jako kluczowe elementy rozwoju kariery naukowej. Umożliwia to pracę w różnych krajach i sektorach (np. akademia-przemysł). Granty są także rozpoznawalnym prestiżowym wsparciem, które znacząco zwiększa szanse na rozwój kariery. Program jest elastyczny, pozwala na wybór dowolnego tematu i dyscypliny naukowej, a także ułatwia rozwój poza tradycyjną uczelnią. Naukowiec dokonując wyboru miejsca realizacji grantu, zobowiązany jest do zachowania tzw. zasady mobilności.

Granty oferują kompleksowe finansowanie, które pokrywa m. in.: wynagrodzenie naukowca, dodatki związane ze zmianą miejsca zamieszkania, prowadzenie badań, szkolenie się, publikacje, promocje projektu oraz koszty dla instytucji związane z zarządzaniem projektem, czy koszty pośrednie.

nowe lub istniejące programy doktoranckie i postdoktoranckie w państwach UE oraz krajach stowarzyszonych z Horyzontem Europa. Celem jest upowszechnianie najlepszych praktyk MSCA, takich jak:

  • międzynarodowe, międzysektorowe i interdyscyplinarne szkolenia badawcze,
  • mobilność naukowców na różnych etapach kariery,
  • stosowanie wysokich standardów rekrutacji i zatrudnienia zgodnych z Europejską Kartą Naukowca oraz zasadami OTM-R (Open, Transparent and Merit based Recruitment).

Dwa rodzaje projektów

  • Naukowiec może wybrać jednostkę, w której będzie realizował jeden z dwóch typów grantu:

    • European PF – w Unii Europejskiej lub kraju stowarzyszonym z programem HE lub
    • Global PF – w kraju trzecim z obowiązkową fazą powrotną do UE lub kraju stowarzyszonego.

Czas trwania grantów:

  • Program European Postdoctoral Fellowships trwa od 12 do 24 miesięcy. O ten typ grantu może aplikować naukowiec dowolnej narodowości.
  • Program Global Postdoctoral Fellowships trwa od 24 do 36 miesięcy. O ten typ grantu mogą ubiegać się wyłącznie obywatele lub długoterminowi rezydenci państw członkowskich UE albo krajów stowarzyszonych z programem Horyzont Europa. Projekt realizowany jest w dwóch fazach:
    • faza wyjazdowa od 12 do 24 miesięcy poza Europą
    • oraz faza powrotna trwająca 12 miesięcy w jednym z krajów UE lub kraju stowarzyszonym z programem Horyzont Europa.

Co jest finansowane?

Granty oferują kompleksowe finansowanie, które pokrywa m. in.: wynagrodzenie naukowca, dodatki związane ze zmianą miejsca zamieszkania, prowadzenie badań, szkolenie się, publikacje, promocje projektu oraz koszty dla instytucji związane z zarządzaniem projektem, czy koszty pośrednie. Naukowiec może liczyć na:

  • wynagrodzenie dla naukowca wraz ze wszystkimi składkami pracodawcy obowiązującymi w danym kraju, które wynosi 6350 euro (kwota jest przemnażana przez współczynnik korygujący danego kraju).
  • dodatek mobilnościowy – 710 euro
  • dodatek rodzinny (jeśli dotyczy) – 660 euro
  • możliwe jest także uzyskanie dodatku chorobowego oraz dla osób z niepełnosprawnościami (jeśli dotyczy)

Szczegółowe stawki można znaleźć w Programie Pracy MSCA.

Do kogo skierowane są MSCA PF?

O grant mogą ubiegać się naukowcy, którzy spełniają następujące warunki:

  • posiadają stopień doktora w dniu zamknięcia konkursu,
  • posiadają maksymalnie 8 lat doświadczenia badawczego po uzyskaniu stopnia doktora (z wyłączeniem przerw macierzyńskich, chorobowych itp.)
  • spełniają zasadę mobilności, co oznacza, że w ciągu ostatnich 3 lat nie przebywali ani nie prowadzili głównej działalności (np. praca, studia) w kraju instytucji goszczącej dłużej niż 12 miesięcy

Rola Supervisora

Supervisor pełni bardzo istotną rolę w grancie MSCA-PF. W trakcie realizacji programu będzie mentorem wspierającym naukowca w prowadzeniu i wdrażaniu badań. Ponadto powinien dawać przykład, w jaki sposób aktywnie nabywać nową wiedzę i umiejętności, również te pozaakademickie. Oczekuje się, że będzie także dzielił się własną siecią kontaktów zawodowych jednocześnie ucząc doktora, jak samodzielnie je rozwijać przy zachowaniu pełnej niezależności naukowej. Stopień zaangażowania supervisora może różnić się w zależności od jego doświadczenia, dziedziny naukowej, rodzaju programu i indywidulanych potrzeb naukowca. Naukowiec może korzystać ze wsparcia kilku takich opiekunów, którzy w sposób formalny i nieformalny dzielą się powyższymi zadaniami. Więcej informacji nt. roli opiekuna znajduje się w publikacji „Supervision guidelines”.

Jak aplikować?

Konkurs MSCA PF umieszczany jest na stronie EU Funding & Tenders Portal. Najpierw należy dokładnie zapoznać się z dokumentami zamieszczonymi w części Topic conditions and documents konkursu. W tej samej części dostępny jest wzór wniosku.

Przed rozpoczęciem procesu aplikacji należy znaleźć instytucje goszczące. Instytucją goszcząca (czyli hostem) może być uniwersytet, instytut badawczy lub firma.

Kolejnym krokiem jest napisanie samego wniosku we współpracy z opiekunem.

Wniosek

Wniosek składa się z dwóch części: Application form (Part A) oraz Project proposal – Technical description (Part B). Część A poświęcona jest informacjom ogólnym, administracyjnym, etycznym i finansowym.

Część B wniosku jest częścią merytoryczną i zawiera szczegóły projektu. Jest to bardzo ważna część, którą będzie dogłębnie analizowana przez niezależnych ekspertów dokonujących oceny wniosku.

Dlaczego warto aplikować o granty MSCA Postdoctoral Fellowships?

MSCA PF to jedne z najbardziej prestiżowych i skutecznych form wsparcia dostępnych dla naukowców na etapie postdoktorskim w Europie. Udział w tym programie pozwala nie tylko na prowadzenie wysokiej jakości badań, ale także na rozwój umiejętności, które są kluczowe w karierze naukowej i zawodowej m.in.: zarządzanie projektami badawczymi, zarządzanie karierą naukową, transfer wiedzy i technologii, komunikacja naukowa, przywództwo, możliwość współpracy z wybitnymi naukowcami.

Zachęcamy do składnia wniosków MSCA PF.

Zapraszamy do konsultacji z naszymi ekspertami Punktu Kontaktowego MSCA4WP na każdym etapie przygotowywania wniosku.

Linki

– obecny konkurs MSCA PF na portalu Funding&Tenders Opportunities – link
– MSCA Work Programme 2026-2027 – link

MSCA COFUND 2026 – nadchodzi nowy nabór wniosków

Zbliża się nabór wniosków do konkursu Marie Skłodowska-Curie COFUND 2026. Już dziś warto zainteresować się tematem i z wyprzedzeniem zaplanować prace nad wnioskiem.

Czym jest MSCA COFUND?

MSCA COFUND współfinansuje nowe lub istniejące programy doktoranckie i postdoktoranckie w państwach UE oraz krajach stowarzyszonych z Horyzontem Europa. Celem jest upowszechnianie najlepszych praktyk MSCA, takich jak:

  • międzynarodowe, międzysektorowe i interdyscyplinarne szkolenia badawcze,
  • mobilność naukowców na różnych etapach kariery,
  • stosowanie wysokich standardów rekrutacji i zatrudnienia zgodnych z Europejską Kartą Naukowca oraz zasadami OTM-R (Open, Transparent and Merit based Recruitment).

Oczekiwany wpływ:

  • zwiększenie przepływu talentów i wiedzy w obszarze badań i innowacji,
  • poprawa warunków pracy i atrakcyjności kariery naukowców,
  • wzmocnienie kapitału ludzkiego Europy w badaniach i innowacjach,
  • podniesienie jakości badań i konkurencyjności Europy,
  • trwała współpraca między sektorem akademickim i pozaakademickim,
  • rozwój kultury otwartej nauki, innowacyjności i przedsiębiorczości.

Realizacja projektu

  • Wniosek składa jedna instytucja, realizując projekt we współpracy z partnerami krajowymi i zagranicznymi.
  • Każdy projekt musi obejmować zatrudnienie co najmniej trzech badaczy.
  • Rekrutacja odbywa się wyłącznie w sposób otwarty, przejrzysty i konkurencyjny, z obowiązkową publikacją ofert pracy na portalu EURAXESS.
  • Programy muszą oferować wysokiej jakości plan rozwoju kariery (Career Development Plan), szkolenia przekrojowe oraz możliwość staży (secondments).
  • Badacze są zatrudniani na podstawie umowy o pracę na czas określony, odpowiadający okresowi ich udziału w projekcie. Minimalny okres zatrudnienia wynosi 3 miesiące (pełen etat).
  • Projekt musi posiadać jasno określony regulamin konkursowy zgodny z zasadami MSCA oraz no double funding (brak podwójnego finansowania).
  • Maksymalny czas realizacji projektu: 5 lat (60 miesięcy).
  • Beneficjent zobowiązany jest do prowadzenia monitoringu realizacji programu oraz raportowania w systemie Funding & Tenders Portal.

Kto może aplikować do konkursu?

Wniosek może złożyć pojedynczy podmiot posiadający osobowość prawną i siedzibę w państwie członkowskim UE lub w kraju stowarzyszonym z Horyzontem Europa.
Uprawnione podmioty to m.in.:

  • uczelnie wyższe,
  • instytuty i jednostki badawcze,
  • instytucje rządowe i samorządowe,
  • agencje finansujące,
  • przedsiębiorstwa (w tym MŚP),
  • organizacje pozarządowe.

Doktoranckie vs. Podoktoranckie – czym się różnią?

Programy doktorskie – dla osób rozpoczynających karierę naukową. Oferują innowacyjne szkolenia badawcze, rozwój umiejętności transferowalnych i obowiązkową mobilność międzynarodową. Doktorant jest zatrudniony na czas przygotowania i obrony rozprawy oraz uczestniczy w formalnym kształceniu doktorskim.

Programy podoktoranckie – dla naukowców po uzyskaniu stopnia doktora. Finansują zaawansowane szkolenia i stypendia rozwojowe, wspierają otwartą naukę, innowacyjność i przedsiębiorczość. Badacz zatrudniany jest na okres od 12 do 36 miesięcy, z możliwością swobodnego wyboru tematu badań i instytucji goszczącej.

Zasada mobilności (obowiązkowa)

Badacz nie może przebywać ani prowadzić głównej działalności (praca, studia) w kraju instytucji zatrudniającej przez ponad 12 miesięcy w ciągu 36 miesięcy poprzedzających termin naboru w programie COFUND.

Zakres finansowania

Finansowanie w programie COFUND przyznawane jest w formie kosztów jednostkowych, zależnych od liczby osobo-miesięcy wsparcia w projekcie.

Dla instytucji finansowane są m.in.:

  • stałe stawki COFUND (COFUND allowance) – odpowiadające minimalnemu wynagrodzeniu badacza,
  • dodatek na urlopy długoterminowe (jeśli dotyczy),
  • dodatek dla osób ze szczególnymi potrzebami (special needs allowance).

Obecnie dostępne komunikaty wskazują, że konkurs jest planowany już w grudniu, ale konkretne stawki finansowe i warunki zatrudnienia nie zostały jeszcze ogłoszone.

Zapraszamy do kontaktu z zespołem MSCA4WP w przypadku pytań lub potrzeby dodatkowych informacji.

 

MSCA GREEN CHARTER

Zielona Karta MSCA określa zasady promujące praktyki przyjazne dla środowiska w projektach badawczych finansowanych przez MSCA. Karta ta zachęca badaczy, menedżerów badań, grupy badawcze, organizacje i konsorcja biorące udział w działaniach Marie Skłodowska-Curie do uwzględnienia wpływu środowiskowego swoich praktyk na każdym etapie realizacji projektów.

Dlaczego powstała MSCA Green Charter?

Komisja Europejska zobowiązała się do rozwiązywania wyzwań związanych ze zmianami klimatycznymi, ochroną środowiska i bioróżnorodnością, zgodnie z Zielonym Ładem UE, Agendą 2030 ONZ oraz Celami Zrównoważonego Rozwoju. Jako organizacja, Komisja Europejska zamierza również pełnić rolę lidera w przejściu na neutralność węglową, opracowując ambitny i realistyczny plan osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2030 roku. W związku z rolą programu MSCA, który wspiera przyszłe pokolenia badaczy na najwyższym poziomie, Zielona Karta MSCA przedstawia zbiór nieobowiązujących zasad, które promują uwzględnianie kwestii środowiskowych w każdym aspekcie planowania i realizacji badań, przez cały cykl życia projektu. Karta ma na celu pomoc w redukcji szkód środowiskowych powodowanych lub wywoływanych przez projekty MSCA, zwiększenie świadomości na temat zrównoważonego rozwoju środowiskowego oraz pełnienie roli katalizatora w promowaniu zrównoważonych praktyk badawczych.

Zasady i zalecenia

Uczestnicy projektów MSCA powinni wyjaśnić działania, które podejmują w celu uwzględnienia zrównoważoności projektów badawczych w swoich wnioskach oraz na etapie raportu końcowego.

Zasady prowadzenia zrównoważonych badań naukowych:

a) Uwzględnianie zrównoważonego rozwoju w badaniach naukowych

  • Należy dążyć do unikania szkód w środowisku i uwzględniać kwestie zrównoważonego rozwoju w całym cyklu życia projektu oraz we wszystkich istotnych aspektach jego realizacji – od koncepcji projektu, przez pozyskiwanie materiałów, zamówienia i użytkowanie infrastruktury, po upowszechnianie, ponowne wykorzystanie wyników badań.
  • Należy znaleźć sposoby oceny wpływu i monitorowania postępów, aby ukierunkować przyszłe decyzje dotyczące zrównoważonego rozwoju działań w ramach projektu.

b) Zasoby

  • W miarę możliwości należy wykorzystywać lub promować wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.
  • Należy monitorować i dążyć do ograniczenia zużycia energii, wody i innych zasobów w kontekście projektu.

c) Odpady i substancje szkodliwe

  • Gdzie to możliwe, należy ograniczyć zależność od plastiku jednorazowego użytku oraz zapobiegać lub minimalizować produkcję odpadów i substancji szkodliwych.
  • Należy redukować, segregować, ponownie wykorzystywać i recyklingować wszelkie odpady, które są nieuniknione w wyniku realizacji projektu.
  • W całym procesie projektowania należy promować zrównoważone praktyki zamówień cyrkulacyjnych oraz zasady gospodarki cyrkularnej i współdzielenia.
  • Należy zachęcać do systemów produkt-usługa (np. leasing sprzętu laboratoryjnego), modułowych i naprawialnych projektów oraz systemów zamkniętej pętli, które minimalizują odpady i ułatwiają odzyskiwanie wartości z produktów ubocznych.

d) Szkodliwe emisje

  • Należy zapobiegać lub minimalizować produkcję szkodliwych emisji, w tym gazów cieplarnianych, wynikających z realizacji projektu.

e) Systemy naturalne i bioróżnorodność

  • Należy ograniczyć zakłócenia spowodowane działaniami projektu w systemach naturalnych oraz szkody wyrządzane bioróżnorodności.
  • Należy zbadać możliwość integracji rozwiązań opartych na przyrodzie w projektowaniu i realizacji projektu, kładąc nacisk na ochronę i przywracanie ekosystemów w celu łagodzenia skutków zmian klimatycznych.

f) Praktyki współpracy

  • W miarę możliwości należy rozważyć przyjęcie lub wspieranie praktyk współpracy w celu zmniejszenia wpływu projektu badawczego na środowisko, takich jak wspólne korzystanie z infrastruktury badawczej, wykorzystywanie lub umożliwianie wykorzystania danych wtórnych, a także innowacyjne modele dostępu.
  • Partnerstwa współpracy powinny również dążyć do badania synergii cyrkulacyjnych, takich jak wspólne korzystanie z materiałów eksploatacyjnych, wspólne schematy zamówień na materiały wielokrotnego użytku oraz wspólna logistyka w celu zmniejszenia zbędnych odpadów i zużycia zasobów.

g) Wykorzystywanie technologii cyfrowych

  • Należy rozważyć potencjał (i ograniczenia) technologii cyfrowych w promowaniu zrównoważonego rozwoju środowiskowego w organizacji, zarządzaniu i prowadzeniu badań.

h) Sprzęt, oprogramowanie i dane

  • Należy preferować użycie energooszczędnych rozwiązań sprzętowych i programowych oraz praktyk, stosowanie urządzeń o niskim zużyciu energii w celu zmniejszenia zużycia energii podczas realizacji projektu, a także praktyk gospodarki cyrkularnej, takich jak modele urządzeń jako usługa.
  • Gdy nie jest to wymagane, należy krytycznie ocenić konieczność długoterminowego przechowywania materiałów cyfrowych (takich jak dane czy obrazy).

i) Podróże

  • Należy priorytetowo traktować niskoemisyjne formy transportu w przypadku wszelkich podróży związanych z projektem, w tym dojazdów do pracy, tam, gdzie jest to możliwe i uzasadnione.
  • Gdy podróżowanie jest korzystniejsze lub konieczne, należy starać się łączyć różne aktywności (np. spotkania, szkolenia, wizyty studyjne), najlepiej w ramach dłuższego pobytu, zamiast mnożenia podróży.
  • Należy korzystać z narzędzi do wideokonferencji, gdy to możliwe, jako alternatywy dla fizycznej obecności, tam gdzie ta obecność nie jest konieczna ani wystarczająco korzystna.

j) Wydarzenia

  • Należy zapewnić, aby wszystkie wydarzenia związane z projektem, w których fizyczna obecność jest niezbędna, były organizowane z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju w podejmowanych decyzjach, takich jak liczba i czas trwania wydarzeń, lokalizacja, organizacja podróży, zakwaterowanie, catering i materiały informacyjne.
  • Organizatorzy wydarzeń powinni rozważyć zasady planowania wydarzeń w duchu gospodarki cyrkularnej, takie jak eliminowanie jednorazowych produktów, wynajem materiałów wielokrotnego użytku, zakup lokalnego i sezonowego cateringu z minimalnym opakowaniem oraz wprowadzenie systemów segregacji odpadów i kompostowania.

k) Wsparcie zmian zachowania

  • Należy przyjąć i promować zmianę zachowań w społeczności badawczej projektu w kierunku bardziej zrównoważonych praktyk środowiskowych, na przykład poprzez dzielenie się informacjami i wskazówkami, organizowanie lub uczestniczenie w szkoleniach oraz oferowanie możliwości podnoszenia świadomości.
  • Należy zachęcać do zaangażowania oraz identyfikować, przyjmować lub rozdzielać odpowiedzialności, aby zapewnić, że każdy uczestnik projektu odpowiednio przyczyni się do zrównoważonego rozwoju środowiskowego projektu.

l) Dzielenie się rozwiązaniami z szerszą społecznością badawczą

Należy promować dzielenie się danymi, metodologiami i wynikami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju w społeczności badawczej i poza nią, w tym poprzez publikacje, zapewniając, że wyniki badań są otwarte, dostępne i użyteczne dla innych, którzy dążą do poprawy zrównoważonego rozwoju środowiskowego.

Materiały dodatkowe

Aby uzupełnić zapisy w Zielonej Karcie, Komisja wypuściła i zaktualizowała materiały pomocnicze:

  1. MSCA Green Charter – Materiały pomocnicze dla naukowców i menedżerów badań

Dokument ten zawiera wskazówki, konkretne przykłady i inne zasoby, które mogą stanowić inspirację dla badaczy i menedżerów projektów, chcących przyjąć lub promować zrównoważone praktyki badawcze zgodne z zasadami MSCA Green Charter.

  1. MSCA Green Charter – Materiały pomocnicze dla grup badawczych, organizacji i konsorcjów

Dokument ten zawiera wskazówki, konkretne przykłady i inne zasoby, które mogą stanowić inspirację dla grup badawczych, organizacji i konsorcjów, które chcą wspierać przyjęcie zrównoważonych praktyk badawczych zgodnych z zasadami MSCA Green Charter.

Chociaż nie wszystkie zalecenia będą miały zastosowanie do wszystkich projektów, dokumenty te mogą pomóc lepiej zrozumieć, co można zrobić w praktyce, aby wprowadzić zasady zrównoważonego rozwoju środowiskowego w pracy badawczej.

Wskazówki te zostały opracowane dzięki wspólnej pracy grupy interesariuszy i ekspertów pochodzących z różnych części społeczności badawczej, w tym przedstawicieli badaczy na różnych etapach kariery, menedżerów projektów badawczych, organizacji wykonujących badania i organizacji finansujących, ekspertów ds. zrównoważonego rozwoju, a także koordynatorów, stypendystów i absolwentów MSCA.